Wise Words
आध्यात्मिक प्रगतिका लक्षणहरू (नेपाली)
रोशन
आध्यात्मिक प्रगतिका लक्षणहरू *यो अनुवाद गुरु तरुण प्रधानज्यूको अङ्ग्रेजी लेख "Signs Of Spiritual Progress" को जेमिनी को सहयोगमा ज्ञानको प्रसार, संरक्षण र सेवाको उद्देश्यले तयार गरिएको सरल रूपान्तरण हो; कुनै त्रुटि भएमा हामी क्षमाप्रार्थी छौँ र सुझावको आशा गर्दछौँ।* **म प्रगति गर्दैछु भनेर कसरी थाहा पाउने? ** यो अत्यन्तै सरल छ, यदि तपाईं आफ्नो आध्यात्मिक लक्ष्यको नजिक पुग्दै हुनुहुन्छ भने, तपाईं प्रगति गर्दै हुनुहुन्छ। यो प्रश्न तब मात्र उठ्न सक्छ जब कुनै स्पष्ट लक्ष्य छैन। ज्ञानको मार्गमा लक्ष्य ज्ञान हो, अज्ञानताको पूर्ण विनाश। यहाँ अज्ञानता को अर्थ हो अन्धविश्वासहरू, सामाजिक अभ्यस्तता , रुढीहरू, धारणा (मान्यता) हरू, पूर्वाग्रहहरू, पक्षपात इत्यादि ती सबै कुरा जसलाई उचित प्रमाण बिना सत्य मानिएको थियो। यदि ती सबै हट्दैछन् भने, तपाईं प्रगति गर्दै हुनुहुन्छ। यदि कुनै स्पष्ट आध्यात्मिक लक्ष्य छैन भने, तपाईंले जे गर्नुभए पनि, प्रगति गर्नुहुने छैन। यदि कुनै गन्तव्य छैन भने, तपाईं जहाँ गए पनि, सधैँ भट्किएकै रहनुहुन्छ। कहिलेकाहीँ साधकहरूले प्रगतिको लक्षण को रूपमा कुनै न कुनै कुरा मानिलिन्छन्। तर त्यो भ्रम भन्दा बढी केही होइन। दोस्रो कुरा, जब कुनै उचित मार्ग वा त्यो मार्गमा तपाईंलाई मार्गदर्शन गर्ने कोही व्यक्ति हुँदैन, तब प्रगति हुँदैन। यदि प्रगति वा प्रगतिको मात्रा बारे शङ्का छ भने, आफ्नो मार्गदर्शक वा गुरुसँग परामर्श लिनु सबैभन्दा उत्तम हो। उहाँहरूले आफ्नो लामो अनुभवका कारण तपाईं कहाँ हुनुहुन्छ भनी तपाईंले भन्दा राम्रोसँग जान्न सक्नुहुन्छ। यदि कुनै मार्ग र कुनै मार्गदर्शक छैन भने, पहिलो चरण भनेको एक मार्ग र एक मार्गदर्शक प्राप्त गर्नु हो। त्यो आफैंमा एक महान् प्रगति हो। यसपछि यात्रा सहज र तीव्र हुन्छ। **लक्षणहरू के हुन्? ** प्रायः एक नयाँ साधकलाई आध्यात्मिक प्रगति हुँदा कस्तो महसुस हुन्छ भन्ने कुनै अनुमान हुँदैन। त्यसैले, यहाँ केही लक्षणहरू दिइएका छन् जसले तपाईंलाई पहिचान गर्न सहयोग गर्नेछन्। तर याद गर्नुहोस् कि यी सबैका लागि देखिँदैनन्, केही तपाईंसँग हुन सक्छन्, केही नहुन पनि सक्छन्। जे भए पनि, यो कुनै नियम होइन, केवल एक सामान्य अवलोकन हो। अन्तिम मूल्याङ्कन सधैँ तपाईंको गुरुबाट नै गरिन्छ। जागरूकता तपाईंको वास्तविक स्वरूप र संसारको भ्रामक स्वरूपको जागरूकता स्थिर हुनेछ। तपाईं अधिकभन्दा अधिक ज्ञानमा रहनुहुनेछ, र अज्ञानता वा अज्ञानी विचारहरू समाप्त हुनेछन्। शान्ति तपाईंको विचार, भावना, वाणी र कार्यहरू शान्त हुनेछन्। जे आवश्यक छ, त्यो मात्र हुनेछ। कुनै पनि चिन्ता, फिक्री, चञ्चलता, शङ्का, प्रश्न इत्यादि घट्नेछन्। परमानन्द तपाईं स्वाभाविक रूपमा परमानन्दित हुनुहुनेछ। तपाईं कुनै प्रयास बिना नै सबै परिस्थितिहरूमा समभाव रहनुहुनेछ। खुशी तपाईं आफैँ खुशी हुनुहुनेछ, तपाईंलाई वस्तुहरू, मानिसहरू वा विगतमा तपाईंलाई खुशी पार्ने कुनै पनि प्रकारको उपलब्धिका लागि आवश्यकता पर्ने छैन। तपाईं खुशी हुनका लागि अरूमाथि निर्भर रहनुहुने छैन। स्वतन्त्रता तपाईंले स्वतन्त्र जीवनको आनन्द लिनुहुनेछ। तपाईंमाथि थोपिएको कुरा भन्दा बढी तपाईंलाई मन पर्ने कुरा तपाईंले गर्नुहुनेछ। वास्तविक कारागार मनको हो, र त्यो ज्ञान र निरन्तर जागरूकता अभ्यास का कारणले टुट्नेछ। बुद्धिमत्ता तपाईंको समग्र बुद्धिमत्ता धेरै बढ्नेछ। यसको अर्थ यो होइन कि तपाईं रातारात वैज्ञानिक वा गणितज्ञ बन्नुहुनेछ, यसको सरल अर्थ यो हो कि तपाईंको दैनिक क्रियाकलाप र निर्णयहरू बुद्धिमत्ताले भरिएका हुनेछन्। तपाईंले धेरै गल्तीहरू गर्नुहुने छैन। तपाईंले स्पष्टता प्राप्त गर्नुहुनेछ। न्यूनतावाद तपाईंले कम नै धेरै हो भनी सिक्नुहुनेछ। तपाईंले आफ्नो जीवनमा सबै अनावश्यक कुराहरूलाई त्याग्नुहुनेछ, जस्तै वस्तुहरू, मानिसहरू, काम, नातेदारहरू इत्यादि। तपाईं झन्झन् हल्का हुँदै जानुहुनेछ। प्रेम र करुणा यी बढ्छन् र सबै प्राणीहरूका लागि सार्वभौमिक रूपमा महसुस हुन्छन्। तपाईं वास्तवमै निःशर्त बन्नुहुनेछ। तपाईं अरूबाट प्रेम, ध्यान वा समर्थनको माग गर्नुको सट्टा सकेसम्म धेरै दिन चाहनुहुनेछ। आत्मनिर्भर (व्यक्तिगत) तपाईं बिस्तारै सबै प्रकारका निर्भरताहरू बाट बाहिर आउनुहुनेछ, चाहे त्यो आर्थिक होस् वा सम्बन्ध सम्बन्धी होस् वा भावनात्मक होस्। तपाईं आफ्नै खुट्टामा उभिनुहुनेछ। तपाईं कुनै पनि कुराले बाँधिनुहुने छैन। वैराग्य तपाईं अनावश्यक वस्तुहरू, मानिसहरू वा क्रियाकलापहरूबाट वैरागी बन्नुहुनेछ। वैराग्य को अर्थ अरुचि होइन, यसको अर्थ हो कि जे जस्तो छ, त्यो ठीक छ, कुनै आसक्ति छैन, कुनै पनि कुरा वा कसैको पछि दौडनु छैन। ज्ञान तपाईंलाई बाहिरी सहयोगको आवश्यकता बिना प्रेरणा र अन्तर्ज्ञान प्राप्त हुनेछ। तपाईं अस्तित्वका रहस्यहरू आफैँ पत्ता लगाउनुहुनेछ। सबै उत्तरहरू कुनै प्रयास बिना नै तपाईंको सामुन्ने प्रकट हुन थाल्नेछन्। प्रतिभा र क्षमताहरू यी तपाईंका दैनिक क्रियाकलापहरूमा अभिव्यक्ति पाउनेछन्। तपाईं आफ्नो भित्री खुशी लाई कला र सीप द्वारा व्यक्त गर्नुहुनेछ। तपाईंको क्षमताले अरूलाई पनि खुशी पार्नेछ। शुद्धीकरण सबै प्रकारका अशुद्धिहरू, चाहे शारीरिक हुन् वा मानसिक, बिस्तारै शुद्ध हुनेछन्। शुद्धीकरण जागरूकतामा बाँच्नुको परिणामस्वरूप हुन्छ र यसले बदलामा आध्यात्मिक प्रगतिलाई तीव्र पार्दछ। सौन्दर्य र स्वास्थ्य शुद्धीकरणको प्रत्यक्ष परिणामको रूपमा तपाईंको स्वास्थ्य र सौन्दर्यमा सुधार हुनेछ। तपाईंको प्रेममय स्वभाव र बुद्धिमत्ताका कारण, मानिसहरू तपाईंतर्फ आकर्षित हुनेछन्। मार्गदर्शन तपाईं कसैलाई पनि मार्गदर्शन गर्न सक्षम हुनुहुनेछ, चाहे त्यो उनीहरूको व्यक्तिगत वा आध्यात्मिक विषयसँग सम्बन्धित होस्। तपाईं कुनै प्रयास बिना नै ज्ञान प्रसारित गर्न सक्नुहुनेछ। तपाईं अरूका कठिनाइहरू बुझ्नुहुनेछ र ती समाधान गर्न सक्षम हुनुहुनेछ। तपाईंको निःस्वार्थ सेवाले नयाँ साधकहरूलाई तपाईंतर्फ आकर्षित गर्नेछ। **कसलाई प्रगतिका लक्षण भन्न सकिँदैन?** विचित्र अनुभवहरू कुनै पनि विचित्र अनुभव, दर्शन, संवेदनाहरू, चमत्कारहरू आदि प्रगतिको लक्षण मान्न सकिँदैन। यी सबैलाई हुँदैनन् र प्रगतिका लागि आवश्यक छैनन्। असामान्य सपनाहरू सपनाहरूले प्रायः आध्यात्मिक प्रगतिको सङ्केत गर्दैनन्। प्रगति जाग्रत अवस्थामा स्पष्ट रूपमा देखिन्छ, सपनामा होइन। वादविवाद र तर्कहरू वादविवाद र तर्क गर्ने प्रवृत्ति, वा आफ्नो श्रेष्ठ ज्ञान प्रदर्शन गर्नु प्रगति होइन। यो वास्तवमा एक अवरोध हो। किताबी ज्ञान धेरै जानकारीहरू जम्मा गर्नु र त्यसलाई आफ्नो स्मरणशक्तिमा कोच्नु ज्ञान होइन र यसले प्रगति गराउँदैन। ज्ञान सधैँ प्रत्यक्ष अनुभवबाट आउँछ। विचित्र संयोगहरू जे पायो त्यही घटनाहरू वा संयोगहरूले प्रगति निर्धारित गर्दैनन्। यो केवल एक अन्धविश्वास हो। विचित्र लक्षणहरू शरीरमा असामान्य लक्षणहरू देखिनु प्रगतिको अर्थ होइन। यदि ती पीडादायी छन् भने, त्यो रोगको सूचक हो। भाग्यमानी हुनु भौतिक वस्तुहरू पाउनु, रोचक मानिसहरूलाई भेट्नु, नयाँ साथी पाउनु आदि आध्यात्मिक प्रगतिको सङ्केत गर्दैनन्। पशुहरू देख्नु सर्प, ब्वाँसो, लाटोकोसेरो वा कालो बिरालो आदि देख्नुको अर्थ तपाईंले धेरै प्रगति गर्नुभयो भन्ने होइन। आध्यात्मिक प्रगतिले यस्ता सबै अन्धविश्वासहरूलाई समाप्त गरिदिन्छ। सम्बन्धहरू नयाँ सम्बन्ध बन्नु वा सुधार आउनुले प्रगतिको बारेमा केही नभन्न पनि सक्छ। अत्यावश्यकतापूर्ण सम्बन्धहरू वा निर्भर सम्बन्ध मा प्रवेश गर्नु प्रगति धीमा हुने सङ्केत हो। कामहरू काम गुमाउनु वा नयाँ काम पाउनु ले कुनै सङ्केत नदिन पनि सक्छ। सांसारिक लाभहरू सांसारिक लाभ वा हानि को सन्दर्भमा वैराग्य देखिन्छ। यस्ता लाभहरूको पछि लाग्नु पतनको लक्षण हो। विचारहरूको रोकिनु बलपूर्वक विचारहरू रोक्नु वा भावनाहरूलाई दमन गर्नु क्षति पुर्याउन सक्छ। यदि विचारहरू स्वाभाविक रूपमा रोकिन्छन् भने, त्यो एक राम्रो लक्षण हो। मानसिक अवस्थाहरू कुनै खास मानसिक अवस्था प्राप्त गर्नु प्रगति होइन। सबै अवस्थाहरूमा समभाव रहनु नै शान्ति ल्याउँछ। तुलना आफ्नो प्रगतिको अरूसँग तुलना गर्दा सही मूल्याङ्कन दिँदैन। अरूको त्रुटि औंल्याउनु वा न्याय गर्नु अपरिपक्वता र अहङ्कारको लक्षण हो। **निष्कर्ष ** छोटकरीमा भन्नुपर्दा, एक बुद्धिमान साधकले आध्यात्मिक रूपमा प्रगति गर्नुको अर्थ के हो, भन्ने विषयमा स्वयंलाई भ्रमित गर्नु हुँदैन। तपाईंले यताउताबाट सुनेका वा पढेका प्रगतिका कुनै पनि मापदण्डमा आँखा चिम्लिएर विश्वास गर्नु हुँदैन। आफ्नो मार्ग र आफ्नो अभ्यास राम्ररी जान्नुहोस्। यसले जुन सही फल दिन्छ, त्यो जान्नुहोस्, जुवा नखेल्नुहोस्, त्यसैअनुसार आफ्नो प्रगतिको अनुमान लगाउनुहोस्। फेरि, आफैं अनुमान लगाउनुको सट्टा आफ्नो गुरुलाई सोध्नु सधैँ राम्रो हुन्छ। मलाई आशा छ कि यो छोटो लेख सबै साधकहरूका लागि उपयोगी हुनेछ र उहाँहरू सजिलै र छिट्टै आफ्ना आध्यात्मिक लक्ष्यहरूमा पुग्नुहुनेछ र सबैले आफ्ना उपलब्धिहरूको आनन्द लिनुहुनेछ।
Share This Article
Like This Article
© Gyanmarg 2024
V 1.2
Privacy Policy
Cookie Policy
Powered by Semantic UI
Disclaimer
Terms & Conditions